اجزای سیستم اعلام حریق و انتخاب دتکتور، پنل و آژیر
راهنمای انتخاب دتکتور دود و حرارت، پنل متعارف یا آدرسپذیر، شستی و آژیر برای ساختمانهای مسکونی و اداری.
سیستم اعلام حریق برای خاموش کردن آتش ساخته نشده است. کارش این است که دود یا گرما را زود بفهمد، به آدمها خبر بدهد و مسیر خروج را قابلفهم کند. اگر این لایه دیر عمل کند، بهترین کپسول هم به لحظه مناسب نمیرسد. در خدمات اعلام حریق رامی طراحی از همین تعریف شروع میشود: اول کشف و هشدار، بعد صحبت از اطفا.
اعلام حریق چه چیزی را باید پوشش بدهد
یک سیستم قابلاستفاده چهار جزء دارد. کاشف، که دود یا حرارت را میبیند. شستی، که انسان با آن هشدار را دستی فعال میکند. پنل، که سیگنال را تفسیر میکند و خطا را نشان میدهد. آژیر و فلاشر، که خبر را به گوش و چشم میرسانند. حذف هر کدام سیستم را ناقص میکند. دتکتور بدون آژیر شنیده نمیشود و آژیر بدون پنل قابلآزمون و قابلنگهداری نیست.
پوشش هم به معنی پر کردن سقف از کاشف نیست. راهرو، اتاق خواب یا کار، راهپله، لابی و فضاهای بسته اولویت دارند. بالای دریچه دمنده، داخل حمام و چسبیده به کنج سقف محلهای ضعیفی هستند، چون دود یا دیر میرسد یا جریان هوا آن را منحرف میکند.
متعارف یا آدرسپذیر
در سیستم متعارف چند کاشف روی یک مدار یا زون قرار میگیرند. پنل میگوید مشکل در کدام ناحیه است، مثلاً طبقه دوم، ولی نمیگوید کدام اتاق. برای پلان ساده، تعداد کم فضا و تیمی که ساختمان را میشناسد، این وضوح کافی است و نگهداریاش سرراست میماند.
در سیستم آدرسپذیر هر دتکتور و شستی نشانی خودش را دارد. اپراتور نقطه را میبیند، نه فقط یک زون کلی. این تفاوت در برج، مجموعه چندکاربره، سقف کاذب گسترده و جایی که تخلیه باید سریع و دقیق باشد مهم میشود. برای یک واحد کوچک، پیچیدگی و هزینه آدرسپذیر اغلب توجیه ندارد.
انتخاب بین این دو را نباید از روی ارزانترین پنل موجود انجام داد. تعداد زون، طول مدار، نیاز به ایزولاتور و نقشه نقاط بخشی از طراحی است. مدلهای پنل متعارف و پنل آدرسپذیر در فروشگاه رامی برای آشنایی آمدهاند و قیمتشان بعد از همین طراحی مشخص میشود.
دتکتور دود
دتکتور فوتوالکتریک ذرات دود را با پراکندگی نور میبیند و برای سوختن کند، مثل سیم و مبلمان در فضای بسته، انتخاب رایج است. راهرو، اتاق اداری و فضای مسکونی معمولاً با همین نوع پوشش داده میشوند. نمونه آن در صفحه دتکتور دود فوتوالکتریک توضیح داده شده است.
این کاشف در آشپزخانه، کنار بخار آب و در پارکینگ پرگردوغبار هشدار بیدلیل میسازد. هشدار تکراری خطرناک است، چون بعد از چند بار، کسی آن را جدی نمیگیرد. پس دتکتور دود ابزار همهجا نیست.
فاصله از دریچه تهویه، تیرهای سقف و دیوار باید در جانمایی دیده شود. یک کاشف وسط راهروی طولانی با یک کاشف چسبیده به کنج، پوشش یکسانی ندارند.
دتکتور حرارتی
دتکتور حرارتی به دما واکنش نشان میدهد. نوع دمای ثابت وقتی به آستانه مشخصی برسد عمل میکند. نوع افزایشی به بالا رفتن سریع دما حساس است. آشپزخانه، موتورخانه و بعضی فضاهای صنعتی که دود زمینه دارند، جای منطقی حرارتی هستند، نه دودی.
حرارتی جای دتکتور دود در اتاق و راهرو را نمیگیرد. آتشی که اول دود زیاد و گرمای کم تولید کند، ممکن است دیرتر به آستانه حرارت برسد. جزئیات بیشتر در دتکتور حرارتی آمده است.
شستی، آژیر و فلاشر
شستی برای زمانی است که انسان زودتر از کاشف آتش را میبیند. محل درست آن کنار مسیر خروج و در دسترس بزرگسال است، نه پشت مبلمان یا داخل اتاق قفل. شستی اعلام حریق باید با بقیه اجزا همخانواده باشد تا روی پنل رفتار پیشبینیپذیری داشته باشد.
آژیر باید از صدای زمینه فضا بلندتر باشد. یک آژیر در راهرو، اگر درهای بسته صدایش را ببلعند، کافی نیست. فلاشر در فضای پرسر و صدا یا جایی که باید هشدار دیده شود کنار آژیر میآید. ترکیب این دو در آژیر و فلاشر معرفی شده است. هدف، گیج کردن ساکنان با صدای بیشتر نیست؛ هدف این است که جهت خروج گم نشود.
پنل، زون و برق پشتیبان
پنل مرکز تصمیم است. باید حریق، قطعی مدار و ضعف باتری را از هم جدا نشان بدهد. اگر همه خطاها یک چراغ باشند، بهرهبردار نمیداند سیستم آماده است یا نه.
زونبندی باید با ساختمان بخواند: طبقه، راهپله و کاربری متفاوت را در هم نریزید، و زون را آنقدر هم خرد نکنید که نقشه غیرقابلخواندن شود. باتری پشتیبان برای وقتی است که آتش یا حادثه، برق عادی را قطع کرده. پنل بدون آزمون باتری، فقط در روزهای آرام سالم به نظر میرسد.
اشتباههایی که انتخاب را خراب میکند
خرید یک مدل دتکتور برای کل ساختمان اولین اشتباه است. آشپزخانه، پارکینگ و اتاق کار یک کاشف نمیخواهند. اشتباه دوم، جانمایی از روی تعداد است: «هر چهل متر یک عدد» بدون دیدن تیر، سقف کاذب و جریان هوا. اشتباه سوم، قطع کردن آژیر بهخاطر هشدارهای تکراری، بهجای اصلاح نوع کاشف. اشتباه چهارم، تمامشده فرض کردن کار با خرید تجهیزات، بدون نقشه و بدون آزمون.
نگهداری
گردوغبار روی دتکتور، باتری ضعیف و شستی پوشیدهشده رایجترین دلایل ازکارافتادن سیستماند. بازدید دورهای باید پنل، باتری، چند کاشف نمونه، شستی و آژیر را آزمون کند و نتیجه را بنویسد. سرویس و نگهداری برای همین است که روز حادثه، سیستم در سکوت نماند.
جمعبندی
اعلام حریق خوب، سیستمی است که زود خبر بدهد، هشدار بیدلیل نسازد و آدم را به سمت خروج هدایت کند. دتکتور دود، دتکتور حرارت، پنل متناسب با اندازه ساختمان، شستی و آژیر اجزای این کارند. انتخاب نهایی بدون دیدن پلان قابلاعتماد نیست. اگر ساختمان مشخصی دارید، از درخواست بازدید شروع کنید یا تجهیزات را در فروشگاه به پیشفاکتور اضافه کنید.
پرسشهای کوتاه
آیا دتکتور دود برای آشپزخانه مناسب است؟
معمولاً نه. بخار و دود پختوپز هشدار ناخواسته میسازد. در آشپزخانه دتکتور حرارتی گزینه منطقیتری است و دتکتور دود برای راهرو و اتاق میماند.
پنل متعارف با آدرسپذیر چه فرقی دارد؟
متعارف فقط ناحیه یا زون را نشان میدهد. آدرسپذیر نقطه دقیق کاشف را مشخص میکند و برای ساختمان بزرگ یا چندکاربره خواناتر است.
سیستم اعلام خودش آتش را خاموش میکند؟
نه. اعلام فقط کشف و هشدار است. مهار آتش کار سیستم اطفا، کپسول یا شبکه آب است و باید جدا طراحی شود.
