تفاوت اعلام و اطفای حریق؛ اسپرینکلر، گاز و کپسول
اعلام حریق آتش را کشف میکند و اطفا آن را مهار میکند. راهنمای انتخاب اسپرینکلر، کپسول پودر، دیاکسید کربن و جعبه آتشنشانی.
اعلام و اطفا دو کار متفاوتاند و جایگزین هم نمیشوند. اعلام دود یا گرما را کشف میکند و به انسانها هشدار میدهد. اطفا تلاش میکند آتش را در همان محدوده کوچک کند یا خاموش کند. ساختمانی که فقط آژیر دارد، مردمش را بیرون میفرستد ولی آتش را به حال خودش میگذارد. ساختمانی که فقط کپسول دارد، اگر کسی بیدار نباشد یا مسیر را نبیند، از همان کپسول استفاده نمیکند. رامی این دو را در خدمات اطفا و خدمات اعلام کنار هم میبیند.
چه وقتی کدام لایه جلوتر است
در فضای پر از انسان، مثل دفتر و مسکونی، سرعت خبر و مسیر خروج اولویت است. در انبار، پارکینگ و اتاق تجهیزات، علاوه بر خبر، باید وسیله مهار هم در دسترس باشد. هیچ فهرستی جای دیدن ارتفاع سقف، مواد داخل فضا و امکان خروج افراد را نمیگیرد. به همین دلیل قیمت بسیاری از اقلام فروشگاه رامی پس از بازدید نهایی میشود.
اسپرینکلر
شبکه اسپرینکلر آتش را با آب و در همان نقطهای که حرارت به حد عملکرد سر رسیده مهار میکند. تصور رایج این است که با یک هشدار، همه سرها با هم باز میشوند. در سیستم استاندارد اینطور نیست. هر سر اسپرینکلر مستقل است و بقیه تا وقتی محیطشان داغ نشده بسته میمانند.
این شبکه به لوله، شیر، منبع آب و اغلب پمپ نیاز دارد. خرید چند سر، سیستم اطفا نمیسازد. دمای عملکرد سر، فاصلهها، مانع سقف و نوع پایینزن یا بالازن در طراحی تعیین میشود. برای بسیاری از کاربریهای معمولی ساختمانی، اسپرینکلر قابلفهمترین روش مهار خودکار است، به شرطی که فشار آب واقعاً تأمین شده باشد.
اگر فشار شهری کافی نباشد، پمپ و تابلو کنترل پمپ وارد کار میشوند. تابلو باید آماده بهکار بودن پمپ را نشان بدهد، نه اینکه فقط روز نصب یک چراغ سبز داشته باشد.
اطفای گازی، بدون ورود به جزئیات اجرا
بعضی فضاها را نباید با آب خیس کرد. اتاق سرور و بعضی تابلوهای حساس از این دستهاند. سیستم اطفای گازی برای چنین فضاهایی مطرح میشود، چون باقیماندهای مثل پودر ندارد و به تجهیزات آسیب الکتریکی آب را وارد نمیکند.
این انتخاب ارزان و همهمنظوره نیست. اتاق باید از نظر نشت گاز، تخلیه افراد و زمان تأخیر قبل از تخلیه بررسی شود. گاز در فضای کوچک و بسته برای انسان خطرناک است. رامی این سیستم را بهعنوان کالای آماده در فروشگاه نمیگذارد. اگر کاربری فضا چنین نیازی داشته باشد، در بازدید جداگانه طرح میشود و اجرای آن دستور عمومی این مقاله نیست.
کپسول پودر و دیاکسید کربن
کپسول ابزار مهار دستی و محدود است، نه جایگزین شبکه ساختمان. کپسول پودر و گاز برای مواد جامد و بسیاری از مایعات قابل اشتعال کاربرد دارد و در فضاهای عمومی زیاد دیده میشود. پودر باقی میماند، تجهیزات الکترونیکی را کثیف میکند و بعد از استفاده باید جمع شود. برای تابلو برق حساس انتخاب اول نیست.
کپسول دیاکسید کربن رسانا نیست و اثر پودری ندارد، به همین دلیل کنار تجهیزات برقی مطرح میشود. در اتاق کوچک بدون تهویه، تخلیه حجم زیاد این گاز برای افراد حاضر خطر دارد. وزن کپسول و محل نصب باید طوری باشد که هم به آتش برسد و هم کسی را در فضای بسته غافلگیر نکند. یک کپسول شش کیلویی روی دیوار، سیستم اطفای اتاق سرور نیست.
تعداد کپسول از روی مساحت تنها حساب نمیشود. فاصله تا دورترین نقطه، مانعها و خطر خاص هر اتاق مهم است. کپسول پشت در انباری قفل، در عمل وجود ندارد. شارژ و کنترل فشار هم بخشی از نگهداری است.
جعبه آتشنشانی
جعبه آتشنشانی به فرد آموزشدیده امکان میدهد با آب ساختمان، آتش محدود را مهار کند. جعبه باید دیده شود، مسیر خروج را سد نکند و واقعاً به رایزر وصل باشد. جعبه خالی فقط یک کمد است.
انتخاب قرقره یا شیلنگ به فشار شبکه و این بستگی دارد که چه کسی قرار است از آن استفاده کند. نصب توکار یا روکار در بازدید با معماری راهرو هماهنگ میشود.
روشنایی خروج را فراموش نکنید
اطفا و اعلام اگر راهرو را تاریک بگذارند، تخلیه کامل نمیشود. چراغ خروج برق اضطراری مسیر فرار است. این چراغ جزء پنل اعلام نیست، ولی بدون آن هشدار صوتی به خروج ایمن ختم نمیشود. باتریاش باید دورهای آزمون شود.
چطور بین گزینهها تصمیم بگیریم
سه سؤال بیشتر از هر جدول محصولی راهگشاست. اول، اگر کسی داخل فضا باشد، اول باید خبر شود یا اول باید عامل خاموشکننده تخلیه شود؟ دوم، آب به تجهیزات و ساختمان آسیب غیرقابلقبول میزند یا نه؟ سوم، کسی هست که در همان لحظه از کپسول یا جعبه استفاده کند، یا سیستم باید بدون حضور انسان عمل کند؟
پاسخ این سؤالها برای آشپزخانه، پارکینگ، دفتر و اتاق برق یکی نیست. به همین دلیل یک پکیج ثابت برای همه ساختمانها پیشنهاد نمیشود. مقررات ملی ساختمان، از جمله مباحث مربوط به حفاظت در برابر حریق، و استانداردهای شناختهشدهای مثل مجموعههای NFPA زبان مشترک طراحیاند. این مقاله جایگزین نقشهای که برای همان ساختمان مهر میشود نیست.
جمعبندی
اعلام خبر میدهد و اطفا مهار میکند. اسپرینکلر برای مهار خودکار با آب، کپسول برای مداخله دستی محدود، و گاز برای فضاهای خاصی است که آب و پودر مناسب نیستند. جعبه آتشنشانی و پمپ وقتی معنا دارند که به شبکه واقعی وصل باشند. برای برآورد ساختمان خودتان، اقلام را در فروشگاه به درخواست اضافه کنید یا از فرم تماس بازدید بخواهید.
پرسشهای کوتاه
اگر اعلام حریق داشته باشیم، هنوز به اطفا نیاز است؟
بله. اعلام فقط خبر میدهد. مهار آتش با آب، گاز یا خاموشکننده قابلحمل انجام میشود و طراحی جداگانهای دارد.
آیا یک کپسول برای کل واحد کافی است؟
معمولاً نه. تعداد و نوع کپسول به مسافت دسترسی، مساحت و خطر هر فضا بستگی دارد. کپسول پودر کنار تابلو برق حساس هم انتخاب مناسبی نیست.
اسپرینکلر با فعال شدن، کل ساختمان را خیس میکند؟
نه. هر سر با حرارت همان محدوده عمل میکند و بقیه سرها بسته میمانند، به شرط آنکه شبکه درست طراحی و تحت فشار باشد.
